Linddurrenborda
Urriak 10, asteartea, Lesakako Nabaz auzoko Linddurrenborda sagardotegira joan ginen sagardoa nola egiten den ikustera. Hantxe ari ziren bertako nagusia den Juan Mª Lopez eta etxekoandrea Edurne Tapia sagardoa egiten. Sagardoa egiten duten saio bakoitzari “joaldia” erraten diote eta egun horretakoa urteko azkenekoa izanen zela erran ziguten.
![]() |
![]() |
![]() |
|
Lehenengo, sagarrak garbitu egiten dira. Gero matxakatik pasatzen dira, bertan txikitu eta zapaltzeko. Matxaka honetatik 2.000 kg sagar pasa daitezke joaldi bakoitzean. Sinfina hoditik pasa behar dira, tolarera edo dolarera (zukua ateratzeko makinara) eramateko, tolarea alturan baidago. Bertan sagarra zanpatu egiten da 5-6 orduz, sagarraren zukua ateratzeko. Zuku hori irazkitik pasatu ondoren, hau da pixar guztiak kendu ondoren, kupelera pasatzen da. Kupelera pasatu eta zizarra 5-6 hilabete egoten da fermentatzen eta orduan sagardo bihurtzen da, sagardotegi garairako prest egon dadin. Tolarean geratutako pulpa ondoko baserrira “Altton-bordara” eramaten dute, behiek gustuko jana omen dute eta.Erran digutenez, 22.000 litro zizarra edo muztio prestatzen dituzte denboraldi osorako. Sagardotegiak “Sansebastianetan” irekitzen dira eta zabalik egoten dira Aste Santu arte.
Herri ezberdinetako sagarrekin egiten da sagardoa eta egun horretan Lezo eta Igantziko sagarrekin egin zuten joaldia. Sagar mota desberdinak nahasten dira geza, gazia, garratza, gozoa… horrela zapore desberdinak lortuko dira. Sagardo ona lortzeko aipatu dizkigute kontutan hartu beharreko kontuak ere. Hauexek dira horietako batzuk:
Ontzi aldaketa: sagardoa kupel batetik bertzera eramateari esaten zaio; horrela sagardoak dituen hondarrak kupelean gelditu egiten dira. Komenigarria da ahalik eta tenperatura hotzenean prozesua egitea, ahalik eta azido karboniko gutxien galtzeko.Tenperatura: hagitz garrantzitsua da. Behin hartzidura akautuz gero, sagardoaren tenperatura jaisten badugu, barruan dauden bakterioek lan prozesua moteldu edo gelditu egingo dugu, horrela sagardoa gaixotasunetik urrunduz.Airerik gabeko giroa: Kupela hustu ahala, sorturiko hutsunea gas karbonikoz betetzen da. Horrela aireak ezin du pasatu eta sagardoa ez da herdoilduko. Hau herdoilgaitza diren kupeletan bakarrik egin daiteke. Sagardotegi tenorea bukatzean kupeletan geratutako sagardoa botiletan sartzen da. Modu horretan urte osoan edan daiteke.Sagardoak botilan zaporerik ez galtzeko, kontuan hartu beharreko gauzak hauexek dira: Botilako oxigenoak herdoila sortzen du eta hori saihestu behar da. Botilatzeko orduan, ez da inoiz botila astindu behar, duen gas karbonikoa galduko lukeelako. Garrantzitsua da makinak sagardoa ez astintzeko sistemaren bat izatea, horrela aparra agertzean ere, saihestuko genuke eta botilako goi aldean, ez zaizu airea gehiegirik sortuko. Botilaraztea tenperatura hotzean egiten bada hobe. |
||
![]() |
![]() |
![]() |
|
Ontzi aldaketa: sagardoa kupel batetik bertzera eramateari esaten zaio; horrela sagardoak dituen hondarrak kupelean gelditu egiten dira. Komenigarria da ahalik eta tenperatura hotzenean prozesua egitea, ahalik eta azido karboniko gutxien galtzeko.Tenperatura: hagitz garrantzitsua da. Behin hartzidura akautuz gero, sagardoaren tenperatura jaisten badugu, barruan dauden bakterioek lan prozesua moteldu edo gelditu egingo dugu, horrela sagardoa gaixotasunetik urrunduz.Airerik gabeko giroa: Kupela hustu ahala, sorturiko hutsunea gas karbonikoz betetzen da. Horrela aireak ezin du pasatu eta sagardoa ez da herdoilduko. Hau herdoilgaitza diren kupeletan bakarrik egin daiteke. |
||
![]() |
...muztioa probatu genuen... |
![]() |
Tapoiaren eta kortxoaren betebeharra, botila barruko edukia kanpotik babestea da. Kortxoaren kontserbazioa oso garrantzitsua da, bertan onddoak egon daitezkeelako eta honek gero zapore berezia emango liokeelako sagardoari, kortxo zaporea. Momentu honetan sagardoa botiletan sartu ondoren kupelak hurrengo denboraldirako prestatu behar dira, muztioa edo pitarra kutsatu ez dadin. Altzairu herdoilgaitzeko kupelak erabiltzen baditugu ez dugu garbiketa berezirik egin beharko.Kupel berria: egurrak erretxina gehiegi ditu eta osagai hauek zapore txarra ematen diote sagardoari. Horregatik kupela berriak produktu bereziekin ongi garbitu behar dira, ez platerak garbitzeko garbikariekin.Kupel zaharra: Kupela zaharra denean egokia izaten da metabisulfito potasikoa duen urez betetzea honela egurra puztu dadin.
Onddoak dituen kupela: onddoek usai txarra ematen diote sagardoari, beraz lehen bai lehen desagerrarazi egin behar dira. Horretarako onddoak dituen zonalde horri erretzen da, ondoren urratu eta azkenik ondo garbitu.
Usain txarreko kupelak: lehenik eta behin usain txar horren arrazoia zein den jakin behar da: aurreko hartzidura okerra izan delako edota onddoak daudelako.
![]() |
eta ikusi
duzuen bezala aunitz ikasi genuen. |
![]() |