Euskaraz ikastea eta euskaraz bizitzea ez dira beti gauza bera. Ikasle batek matematikako problema bat euskaraz azal dezake, literatura-lan bati buruzko iruzkina idatz dezake edo ahozko aurkezpen bikaina egin dezake. Baina zer gertatzen da lagun batekin txantxetan hasten denean, haserretzen denean edo astebururako planak antolatzen dituenean? Euskara eguneroko bizitzaren parte bihurtzeko, funtsezkoa da egoera horietan ere eroso moldatzeko tresnak izatea.
Erronka horri erantzuteko, Eleka izeneko egitasmo pedagogiko berria jarri du martxan Lizarra Ikastolak 2026/27 ikasturtean. Lehen urratsa Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako lehen mailan eman du, eta datozen ikasturteetan mailaz maila zabaltzea aurreikusten du, DBH osoan ezarri arte. Modu horretan, nerabezaroan zehar hizkera ez-formala modu jarraituan lantzeko aukera eskaini nahi die ikasleei.
Aurretik egindako lan garrantzitsua da ekimenaren abiapuntua. Gaur egun DBHko lehen mailan dauden ikasleek Arikala ikerketa-proiektuan hartu zuten parte Lehen Hezkuntzako 4., 5. eta 6. mailetan. Euskal Herriko Ikastolen Federazioak, Euskaltzaindiak eta Mondragon Unibertsitateak elkarlanean sustatutako ikerketa horretan Euskal Herriko hamar ikastolak hartu zuten parte, horien artean Lizarra Ikastolak ere bai. Hiru ikasturte horietan zehar, gazteen eguneroko euskararen erabilera sustatzeko estrategia eta material didaktikoak landu ziren. Elekaren bidez, esperientzia horri jarraipena eman eta beste urrats bat egin nahi du ikastolak.
Ideia argi bat du proposamenak oinarri: garrantzitsua da euskaraz hitz egiteko gogoa izatea, baina horretarako tresnak edukitzea ere bai. Ikasgelan erabiltzen den hizkera eta lagunartekoa ez dira beti berdinak. Gazteen arteko elkarrizketetan berebiziko garrantzia dute umoreak, emozioek, bat-batekotasunak eta taldeko adierazpideek. Ohiko komunikazio-egoerak dira txantxetan aritzea, harridura adieraztea, norbait animatzea, desadostasuna azaltzea edota bizipen bat kontatzea. Horietan guztietan euskaraz naturaltasunez moldatzeko gaitasuna garatzea bilatzen du Elekak.
Ikasleen benetako komunikazio-beharretatik abiatuta, erregistro ez-formala lantzeko metodologia dinamikoa eta parte-hartzailea garatzen ari dira. Eguneroko egoerak, elkarrizketen azterketa, antzezpenak eta sormen-ariketak baliatzen dituzte, ikasleak ikaskuntza-prozesuaren protagonista bihurtuz. Jarduera horien bidez, gazteek euren hizkera aberasteko aukerak aztertzen dituzte, baita esamolde berriak proposatu, sortu eta partekatu ere. Hizkuntzarekin jolasteko eta adierazteko modu propioak eraikitzeko aukera ere badute.
Kontua ez da esamolde-zerrendak buruz ikastea edo gazteei nola hitz egin behar duten esatea, komunikatzeko naturaltasuna, sormena eta segurtasuna irabaztea baizik. Ikasleek euren hizkuntza-gaitasuna garatzea bilatzen da, euskara euren beharretara egokitzeko eta harremanetan naturaltasunez erabiltzeko gai izan daitezen. Azken batean, hizkuntza ez da zeregin akademikoak betetzeko tresna soil gisa ulertu behar; ikasleek jolasteko, emozioak adierazteko edota lagunartean sortzen zaien edozein komunikazio-egoerari aurre egiteko ere behar baitute.
Lizarra Ikastolaren apustua ikasgelatik haratago doa, bertan landutakoak jolastokian, kalean, kirol-jardueretan eta aisialdian ere lekua izatea nahi baitu. Hizkuntza-ohiturak aldatzea egun batetik bestera lortzen ez dela jakinda, gazteei tresna egokiak eskaintzea ezinbestekotzat jotzen du ikastolak. Horregatik, Eleka datozen urteetan sendotu eta garatu nahi den hezkuntza-proiektu gisa planteatu du. Hizkuntza baten bizitasuna ez baita soilik ikasgelan neurtzen, baita lagunarteko solasaldietan, barre-algaretan eta eguneroko bizipenetan ere. Euskara ikasteaz gain, hizkuntza horretan gozatzeko, jolasteko eta harremanak eraikitzeko aukerak zabaltzea da azken xedea, euskarak gazteen ahotan berezko lekua izan dezan.
_20191009131205Log.jpg)
